Net gestart als zelfstandige, in hoofd- of bijberoep? Goed nieuws: de boekhouding van je eenmanszaak mag je zelf doen. In dit artikel lees je wat je wettelijk moet bijhouden, hoe je dat stap voor stap aanpakt en wat er anders is in bijberoep.
Boekhoudplicht: elke eenmanszaakEenmanszaakEen eenmanszaak is een onderneming van één natuurlijke persoon zonder aparte rechtspersoonlijkheid. Jij en je onderneming vormen juridisch één geheel. De winst wordt belast via de personenbelasting. Een eenmanszaak heeft geen minimumkapitaal nodig en mag vaak een vereenvoudigde boekhouding voeren.Bekijk begrip houdt een boekhouding bij, ook in bijberoepBijberoepBijberoep betekent dat je een zelfstandige activiteit uitoefent naast een ander hoofdstatuut, zoals een job in loondienst van minstens halftijds, een ambtenarenstatuut of een vervangingsinkomen. Voor zelfstandigen in bijberoep gelden lagere sociale bijdragen, omdat je sociale rechten al via je hoofdstatuut worden opgebouwd.Bekijk begrip . Een boekhouder is niet verplicht: je mag het zelf doen.
Vereenvoudigde boekhouding: volstaat met een jaaromzet onder € 500.000 (excl. btw).
Vier boeken: een aankoopdagboek, een verkoopdagboek, een financieel dagboek en een inventaris.
Bewaartermijn: zeven jaar, ook voor de btw en de personenbelastingPersonenbelastingPersonenbelasting is de belasting die je betaalt op je persoonlijke inkomsten. Voor zelfstandigen met een eenmanszaak vormt het netto belastbaar beroepsinkomen een belangrijke basis voor de berekening. De belasting werkt met progressieve schijven.Bekijk begrip .
Zelf doen: met het online boekhoudprogramma van DigiBoox houd je alles bij terwijl je werkt, in plaats van achteraf.
Disclaimer: Dit artikel is algemene informatie op basis van openbare bronnen, en geen fiscaal advies. Twijfel je over jouw specifieke geval? Overleg dan met een boekhouder of fiscaal adviseur.
Ja. Een boekhouding voeren is een wettelijke verplichting voor elke onderneming, en als zelfstandige met een eenmanszaak ben jij die onderneming. Dat staat in het Wetboek van economisch recht (Boek III). Het maakt daarbij niet uit of je in hoofdberoepHoofdberoepZelfstandige in hoofdberoep ben je wanneer je zelfstandige activiteit je belangrijkste beroepsactiviteit is. Werk je niet minstens halftijds als werknemer of ambtenaar, dan word je meestal beschouwd als zelfstandige in hoofdberoep. Je betaalt sociale bijdragen en bouwt sociale rechten op zoals pensioen en ziekteverzekering.Bekijk begrip of in bijberoep werkt. Ook vrije beroepen, zoals artsen, advocaten en architecten, zijn sinds de hervorming van het ondernemingsrecht op 1 november 2018 boekhoudplichtig.
Voor de meeste startende zelfstandigen volstaat een vereenvoudigde (of enkelvoudige) boekhouding. Of dat voor jou geldt, hangt af van je omzet. Je mag als eenmanszaak ook vrijwillig voor een dubbele boekhouding kiezen.
Vereenvoudigde boekhouding | Dubbele boekhouding | |
|---|---|---|
Voor wie | Eenmanszaken, vof en gewone commanditaire vennootschapVennootschapEen vennootschap is een aparte juridische structuur voor je onderneming. De vennootschap staat juridisch los van jou als persoon, heeft eigen rechten en verplichtingen, en betaalt vennootschapsbelasting op haar winst (25%, of 20% voor kleine vennootschappen op de eerste schijf van € 100.000).Bekijk begrip | Bv, nv, cv en ondernemingen boven de omzetgrens |
Omzetgrens | Jaaromzet tot € 500.000 excl. btw (laatste afgesloten boekjaar) | Boven € 500.000 excl. btw |
Wat bijhouden | Aankoop-, verkoop- en financieel dagboek + inventaris | Dezelfde dagboeken, een gedetailleerde inventaris en een rekeningstelsel |
Zelf te doen? | Ja, ook zonder boekhoudkennis | Kan, maar vraagt meer boekhoudkennis |
In een vereenvoudigde boekhouding houd je vier onderdelen bij:
Verkoopdagboek: al je uitgaande facturen, chronologisch en met doorlopende factuurnummersFactuurnummerEen factuurnummer is het unieke nummer op je factuur. Met dit nummer herken je elke factuur afzonderlijk. Facturen moeten een uniek en opeenvolgend nummer krijgen binnen één of meer nummerreeksen.Bekijk begrip . Factureer je aan andere Belgische btw-plichtige ondernemingen? Dan verstuur je die facturen sinds 1 januari 2026 als e-factuur via PeppolE-facturatie via PeppolE-facturatie is het digitaal versturen en ontvangen van facturen in een gestructureerd formaat. Dat betekent dat de factuur niet alleen leesbaar is voor jou, maar ook rechtstreeks verwerkt kan worden door boekhoudsoftware. Een gewone pdf per e-mail is dus geen echte e-factuur.Bekijk begrip . In DigiBoox zit Peppol inbegrepen: je maakt je factuur en verstuurt hem als e-factuur in een paar klikken.
Aankoopdagboek: al je zakelijke kosten en aankoopfacturenAankoopfactuurEen aankoopfactuur is een factuur die je ontvangt van een leverancier voor iets wat je aankoopt voor je onderneming. Ze toont wat je hebt gekocht, wanneer, bij welke leverancier en voor welk bedrag. Als je btw-plichtig bent, kun je de btw op beroepsmatige aankopen in veel gevallen aftrekken via je btw-aangifte.Bekijk begrip , met de btw die erop staat. Je fotografeert je bonnetje met de DigiBoox app. Het komt meteen bij je kosten terecht, en ScanPilot AI scant het en vult de gegevens voor je in.
Financieel dagboek: alle geldbewegingen, opgesplitst in een bankboek en eventueel een kasboek voor contante betalingen. Met de bankkoppeling komen je transacties automatisch binnen, zodat je ze snel aan je facturen en bonnetjes koppelt.
Inventaris: een beschrijving en waardering van je voorraadVoorraadVoorraad, ook stock genoemd, zijn goederen die een zelfstandige heeft ingekocht maar nog niet heeft verkocht of verbruikt. De waarde wordt bepaald op basis van de aankoopprijs of kostprijs. Voorraad kan invloed hebben op het resultaat en de btw-aangifte.Bekijk begrip .
Naast die boeken bewaar je ook je bewijsstukken: facturen, bonnetjes, rekeninguittreksels en afschrijvingstabellen. In DigiBoox houd je ze allemaal op één plek bij, zodat je ze snel terugvindt wanneer je ze nodig hebt.
Ja. Met een eenmanszaak en een vereenvoudigde boekhouding is dat goed te doen, ook zonder boekhoudkennis. Een boekhouder inschakelen is niet verplicht. Wat de wet wel vraagt: je boekhouding is volledig, chronologisch en correct. Dat lukt het best als je ze bijhoudt terwijl je werkt, in plaats van alles op het einde van het kwartaal bij elkaar te zoeken.
Zelf doen geeft je bovendien altijd zicht op je cijfers. Je ziet meteen welke facturen nog openstaan, hoeveel btw je moet betalen en wat je opzijzet voor je belastingen.
Een boekhouder kan je daarbij goed helpen op de momenten dat je dat wil: bij je eerste aangifte personenbelasting, als je overweegt om een vennootschap op te richten of als je in een gebouw investeert. Je kan dus ook kiezen voor een mix: je houdt zelf je boekhouding bij en vraagt advies waar het je iets oplevert.
Met deze stappen zet je je boekhouding vanaf dag één goed op:
1. Kies je boekhoudvorm. Zit je onder € 500.000 omzet? Dan volstaat een vereenvoudigde boekhouding.
2. Kies je hulpmiddel. Een boekhoudprogramma bespaart je dubbel werk, omdat je facturen, bonnetjes en bank op één plek samenkomen. Met DigiBoox heb je alles in één account, op je computer en in de DigiBoox app op je gsm.
3. Maak je facturen meteen in je boekhouding. Zo staat je verkoopdagboek altijd juist en kloppen je factuurnummers vanzelf.
4. Verwerk je kosten wekelijks. Neem elke week tien minuten om je bonnetjes en aankoopfacturen te verwerken. Met ScanPilot AI in je DigiBoox boekhouding is dat een foto per bonnetje.
5. Koppel je bank. Koppel elke betaling aan een factuur of bonnetje. Zo zie je meteen wie nog moet betalen.
6. Zet je btw-aangifteBtw-aangifteDe btw-aangifte is de periodieke opgave die je als btw-plichtig ondernemer indient bij FOD Financiën via MyMinfin (Intervat), waarin je aangeeft hoeveel btw je hebt ontvangen van klanten en hoeveel btw je hebt betaald op zakelijke aankopen. Het verschil bepaalt of je btw moet afdragen of terugkrijgt.Bekijk begrip klaar. Ben je btw-plichtig, dan dien je per kwartaal (of per maand) een btw-aangifte in via Intervat. In DigiBoox staat die aangifte volledig klaar op basis van je facturen en kosten, zodat je ze enkel nog nakijkt en indient. Lees ook: btw-aangifte doen als eenmanszaak.
De boekhouding in bijberoep verschilt niet van die in hoofdberoep: je houdt dezelfde dagboeken bij. Wat wel anders is, zit rond je boekhouding:
Btw-vrijstelling: blijft je jaaromzet onder € 25.000 excl. btw, dan kan je kiezen voor de vrijstellingsregelingBtw-vrijstellingsregeling kleine ondernemingenDe btw-vrijstellingsregeling kleine ondernemingen is een bijzondere regeling voor ondernemingen met een jaaromzet van maximaal € 25.000 excl. btw. Onder deze regeling reken je geen btw aan klanten, dien je geen periodieke btw-aangiften in en mag je geen btw aftrekken op aankopen.Bekijk begrip voor kleine ondernemingen. Je rekent dan geen btw aan en dient geen periodieke btw-aangiftes in. Je boekhouding en je jaarlijkse klantenlistingKlantenlistingEen klantenlisting is een jaarlijks overzicht van Belgische btw-plichtige klanten aan wie je meer dan € 250 excl. btw hebt gefactureerd in het vorige kalenderjaar. Je dient de klantenlisting jaarlijks voor 31 maart in via Intervat.Bekijk begrip blijven wel verplicht. Sommige sectoren kunnen de regeling niet gebruiken.
Personenbelasting: je inkomsten uit je bijberoep worden opgeteld bij je loon. Een goed bijgehouden boekhouding laat je precies zien welke beroepskostenAftrekbare beroepskostenAftrekbare beroepskosten zijn kosten die je maakt voor je zelfstandige activiteit en die je mag aftrekken van je beroepsinkomsten. Ze verlagen je belastbaar inkomen, waardoor je minder personenbelasting betaalt. Een kost is aftrekbaar als ze verband houdt met je activiteit en je ze kunt aantonen met bewijsstukken zoals facturen, kastickets of bankafschriften.Bekijk begrip je kan inbrengen. Lees ook: werkelijke of forfaitaire beroepskosten.
Sociale bijdragenSociale bijdragenSociale bijdragen zijn verplichte kwartaalbijdragen die je als zelfstandige betaalt aan je sociaal verzekeringsfonds. Ze geven toegang tot sociale rechten zoals pensioenrechten, ziekteverzekering, moederschapsrust en overbruggingsrecht.Bekijk begrip : die hangen af van je netto belastbaar inkomen uit je bijberoep. Meer daarover in sociale bijdragen voor zelfstandigen.
Ook met de vrijstellingsregeling geldt sinds 1 januari 2026 de e-facturatieplicht: factureer je aan andere Belgische btw-plichtige ondernemingen, dan verstuur je e-facturen via Peppol. Factureer je enkel aan particulieren, dan moet je de e-facturen van je eigen leveranciers wel kunnen ontvangen. Enkel voor handelingen die vrijgesteld zijn door artikel 44 van het Btw-Wetboek geldt die plicht niet. Twijfel je? Lees dan voor wie e-facturatie verplicht is op efactuur.belgium.be.
Werk je in bijberoep, dan is je tijd extra kostbaar. Daarom helpt het om je boekhouding bij te houden op de momenten dat het je uitkomt: een bonnetje fotograferen op je gsm na een aankoop, een factuur versturen tussen twee opdrachten door.
Je boekhouding en je bewijsstukken bewaar je zeven jaar. Dat vraagt het Wetboek van economisch recht, en dat geldt opnieuw voor de btw en de personenbelasting. Eind 2022 werd die fiscale termijn verlengd naar tien jaar, maar dat is teruggedraaid: voor de btw met circulaire 2026/C/31, voor de personenbelasting met de wet van 18 december 2025, retroactief vanaf aanslagjaarAanslagjaarHet aanslagjaar is het jaar waarin de belasting op je inkomsten wordt berekend. Je inkomsten horen bij het inkomstenjaar; de belasting daarop wordt berekend in het aanslagjaar, meestal het jaar erna. Voorbeeld: inkomsten van 2025 worden belast in aanslagjaar 2026. Op je aanslagbiljet staat welk bedrag je moet betalen of terugkrijgt van FOD Financiën.Bekijk begrip 2023. Je telt vanaf 1 januari na het jaar van de factuur of na de afsluiting van je boeken.
Voor facturen en contracten rond de aankoop, bouw of renovatie van een gebouw geldt een langere termijn van 15 jaar, omdat de btw-herzieningstermijn zo lang loopt.
Bewaar je je facturen en bonnetjes digitaal in je boekhoudprogramma, dan heb je ze altijd bij de hand als de fiscus vragen stelt.
Ja, dat mag, zolang je dagboeken volledig en chronologisch zijn en je je bewijsstukken bewaart. Houd er wel rekening mee dat je facturen aan Belgische btw-plichtige ondernemingen als e-factuur via Peppol verstuurt. Een factuur uit Excel of als pdf voldoet daar niet aan. Voor particulieren en klanten in het buitenland mag een pdf wel nog.
Vanaf de startdatum van je zelfstandige activiteit. Bewaar je bonnetjes en facturen dus vanaf het begin.
Dan schakel je vanaf het volgende boekjaar over naar een dubbele boekhouding. De grens geldt voor de omzet excl. btw van je laatste afgesloten boekjaar.
VLAIO: Voer een heldere boekhouding
VLAIO: Nieuwe regeling btw-vrijstelling kleine ondernemingen
FOD Financiën: Voor wie wordt e-facturatie verplicht?
RSM: Update over de bewaartermijnen van btw-documenten en verjaringstermijnen (9 juni 2026)
D&P: De fiscale bewaartermijn is aangepast (maart 2026)
Oprichter en fervent boekhouder
In deze blog lees je alles wat je moet weten over het starten als zelfstandige.
Wat is het verschil tussen hoofd- en bijberoep? Lees het in deze blog.
Moet je als eenmanszaak btw-aangifte doen in België? Lees wanneer je indient, welke deadlines gelden en hoe je fouten of laattijdige betaling vermijdt.
In artikel lees je wat de klantenlisting is, wie deze moet indienen en hoe je dit zonder stress aanpakt.
